چگونگه مي توان تصاوير راديوگرافي معمولي را بوسيله كامپيوتر مشاهده كرد؟

يك روش بسيار جالب كه اميدوارم براي دوستان مفيد باشد.

امروزه پيشرفت هاي تكنولوژي وعلم پزشكي همراه با فناوري ديجيتال بر كسي پوشيده نيست.راديولوژي هم از اين قائده نستثني نيست.سيستم هاي PET،PACS،MRIوCT scanهمه توسط سامانه هاي ديجيتال تهيه مي شوند.ولي هنوز اينها گران قيمت هستند و بعلاوه به سيستم هاي گران كامپيوتري و آرشيوهاي بزرگي نياز دارند.

اما از طرفي تصاوير راديوگرافي معمولي هنوز هم فوايد خود را دارند; انتقال راحت از پزشكي به پزشك ديگر و عدم نياز به فضاي ذخيره سازي(آرشيو) بزرگ و سيستم هاي گران قيمت كامپيوتري باعث شده است كه به طور سنتي هنوز بيشترين استفاده را داشته باشد.

در اين پست در خصوص روشي مي خواهيم صحبت كنيم كه مي توانيد كليشه هاي معمولي را با كيفيتي كامپيوتري ببينيد.بدون نياز به نرم افزار و سخت افزار خاص.

فقط كافيست كه كليشه راديوگرافي را روي مانيتور كامپيوتر قرار داده و از تكنولوژي ديجيتال لذت ببريد.به همين راحتي.البته اگر پس زمينه دسكتاپ سفيد باشد بهتر جواب مي دهد. :)

در زير دو نمونه از عكس هاي ديجيتالي كه بنده بدون هيچگونه امكاناتي تهيه كرده ام مشاهده مي كنيد.

عاقبت سفت نكردن پيچ!!!

بيمار مردي حدودا 60 ساله است كه چند ماه قبل در اثر يك تصادف دچار شكستگي بازو مي شود.

پزشك ارتوپد براي معالجه از پلاتين استفاده كرده است.

اين شخص پس از چند ماه براي راديوگرافي مراجعه مي كند و پس از راديوگرافي متوجه مي شويم كه يكي از پيچ ها از جاي خود خارج شده است.

اين هم از عواقب سفت نكردن پيچ!!!

عكس هاي راديوگرافي جالب

قبل از مطالعه ادامه مطلب لطفا حدس بزنيد در اين تصاوير چه چيزهايي ديده مي شود؟

اين راديوگرافي هاي شكم مربوط به 3 افغاني است كه در پي يك تصادف به بيمارستان منتقل شدند.

در راديوگرافي شكم اين افراد آرتيفكت هايي ديده مي شود كه تعداد آنها زياد و اكثرا به يك اندازه اند.

اينها علامت بيماري خاصي نيست ، بلكه بسته هاي هروئين است!!!

اين افراد با خوردن بسته هاي هروئين  كه بسيار با دقت بسته بندي شده اند، آنها را جابه جا مي كرده اند.

قضيه از اين قرار است كه آنها تصادف مي كنند و در پي اين تصادف يكي از اين افراد تعدادي از اين بسته ها را بالا مي آورد.

با مشاهده اين بسته ها همكاران به اين افراد مشكوك شده و از همه آنها راديوگرافي شكم تهيه مي شود و در شكم همه اين افراد هروئين ديده مي شود.

باز شدن فقط يك بسته هروئين در شكم اين افراد مي تواند حتي منجر به مرگ شود.البته در صورت سالم ماندن هم حكم اعدام در انتظار اين افراد است.

اين هم يكي ديگر از فوايد رشته محبوب راديولوژي ;شناسايي قاچاقچي هروئين!!!

پي نوشت: از يكي از همين افغاني ها پرسيدم بابت انجام اين كار(قاچاق هروئين) چقدر پول گرفتيد؟
گفت : چهارصد هزار تومن
واقعا ارزش داره؟؟؟

شكستگي ران و درمان توسط شكسته بند محلي!!!

بیمار خانمی 35 ساله است که در کودکی از ارتفاع سقوط کرده و در نتیجه ران سمت راست از ناحیه گردن دچار شکستگی شده است.

متاسفانه شخص بدون انجام رادیوگرافی به شکسته بند محلی مراجعه کرده و شکسته بند محلی با تشخیص دررفتگی ران ، آن را جا انداخته است !!!

بیمار پس از 25 سال با احساس درد و برجستگی در کشاله ران مراجعه کرده و با انجام رادیوگرافی مشخص شده است که ران از ناحیه گردن به کلی جدا و به سمت پروگزیمال کشیده شده است .

اما نکته بسیار جالب این که بیمار به طور طبیعی راه می رود و حتی هیچگونه کوتاهی در پای آسیب دیده مشاهده نمی شود!!!
خوشبختانه این بار به خیر گذشته است ، ولی احتمالا عوارض آن تازه شروع می شود .

نمونه های بسیاری را دیده ام که با مراجعه به شکسته بند محلی ، نه تنها بهبود نمی یابند بلکه باعث آسیب دیدگی شدید و حتی ناهنجاری های اسکلتی شده اند .
به نظر می رسد در بسیاری از شهرها ( حتی شهرهای بزرگ ) هنوز هم کار و کاسبی شکسته بند های محلی سکه است !!!  

اسكلرودرمي Scleroderma

اسكلرودرمي

تجمع و انباشته شدن كلاژن است كه باعث مي شود انعطاف پذيري پوست و ماهيچه كم شود.

به عبارت ديگر نوعي كلسيفيكاسيون و انباشته شدن كلسيم در بافت نرم.

علت اين بيماري هنوز به طور كامل شناخته نشده است.

اين بيماري اغلب در بين خانم ها اتفاق مي افتد و در سن 25 تا 55 سالگي شايع است.

ضعف و خستگي ،سفتي،درد،كوفتگي و التهاب عضو درگير از علائم شايع اين بيماريست.

ممكن است انتهاي اعضا زخم شود و حتي ممكن است باعث قطع شدن انگشت نيز بشود.

در مراحل حادتر و شديدتر عوارضي كه پيش مي آيد شامل:تب،سختي تنفس، فيبروز شدن ريه ها،التهاب عضلات قلب،فشار خون بالا ،اختلال در ترميم زخم ها و اختلالات دستگاه گوارش و كليه ها مي باشد.

درمان:استيروئيد درماني و فيزيوتراپي و ورزش ميتواند سبب بهبودي شود.

در عكس ها كلسيفيكاسيون ها بوضوح مشاهده مي شود.
نكته:اين كلسيفيكاسيون ها در بيماري هاي ديگر نيز ديده مي شود و تشخيص با پزشك معالج است.

البته علامت خاص اسكلرودرمي، وجود كلسيفيكاسيون در هنگام باريوم انما است.

Bunion يا Hallux valgus (کج شدن شست پا به سمت داخل) و روش هاي درمان آن

لغت  Hallux valgusلاتين است و معناي آن چرخش يا انحراف به داخل(valgus)،شست پا(Hallux)است.

بونيون يا کج شدن شست پا به سمت انگشتان ديگر پا عبارت‌ است‌ از وجود يک‌ زايده‌ استخواني‌ در لبه‌ خارجي‌ مفصل‌ قاعده‌ شست‌ پا که‌ باعث‌ کج‌ شدن‌ آن‌ به‌ سمت‌ ديگر انگشتان‌ پا مي‌شود. اين‌ مشکل‌ درخانم‌ها سه‌ برابر شايعتر از آقايان‌ است‌.
علت آن رشد غيرطبيعي‌ يا وارد آمدن‌ نيرو است به‌ نحوي‌ که‌ شست‌ پا روي‌ انگشتان‌ ديگر پا برود.                                                      


عواملي كه باعث افزايش اين بيماري مي شود عبارتند از:

1)ارثي بودن مشکلات‌ پا (ضعف‌ در مفصل‌ قاعده‌ شست‌ پا)  

2)آرتريت‌

3)پوشيدن‌ کفش‌هاي‌ پاشنه‌بلند و نوک‌باريک‌، که‌ باعث‌ به‌ هم‌ فشرده‌ شدن‌ انگشتان‌ پا روي‌ يکديگر مي‌شود.

براي درمان اين بيماري بايد نرمش هاي مخصوص انجام داد و از پوشيدن كفش هاي نوك باريك اجتناب كرد.  

در موارد شديدتر عمل جراحي انجام مي شود.

چندين نوع عمل براي اين بيماري پيشنهاد مي شود كه عبارتند از:

1

1)مرمت تاندون ها و ليگامنت هاي اطراف شست پا(در موارد خفيف)

2

2)پين گذاري و پيچ و مهره كردن استخوان(در موارد شديدتر)

3

3)برداشتن قسمت برجسته مفصل شست پا

4

4)برداشتن قسمت آسيب ديده مفصل شست پا(در افراد مسن و كساني كه قبلا عمل جراحي انجام داده اند)

5

5)بريدن استخوان و تنظيم كردن و تراز بندي دوباره آن                                                                                                                                                                                                                         

يك عكس راديوگرافي جالب از مچ دست

لطفا قبل از خواندن ادامه مطلب،به عكس دقت كنيد تا قسمت غيرطبيعي تصوير را ببينيد.

عكس راديوگرافي متعلق به يك مرد 30 ساله است كه به علت خون رساني ضعيف و يا عدم خون رساني به 3 استخوان مچ دست(كارپال) ،اين سه استخوان دچار نكروز شده اند و عملا از كار افتاده و از بين رفته اند.

به علت درد و ساير مشكلات ، استخوان هاي نكروز شده از مچ دست خارج گرديده است.در نتيجه به جاي 8 استخوان مچ دست ، ما در ثصوير تعداد 5 استخوان مي بينيم.

پي نوشت:به علت انجام دادن اين عمل ، براي فرد محدوديت حركتي بوجود آمده است و شخص نمي تواند مچ خود را به درستي خم كند.

عمل جراحي افزايش قد(متد اليزاروف)

عكس ها مربوط به يك پسر 14 ساله است كه به اندازه كافي رشد نكرده است.

پزشك براي درمان كوتاهي فرد و براي افزايش قد از عمل جراحي كمك گرفته است.

روش كار بدين صورت است كه ابتدا هر دو استخوان تيبيا را به طور كامل قطع مي كنند تا يك فاصله كوتاه بين استخوان بوجود بيايد.

سپس فيكساتور مخصوص را روي ساق فرد كار مي گذارند.پيچ هاي فيكساتور را در بالا و پايين بريدگي تيبيا قرار مي دهند.

مرحله بعد چنين است كه روزي يك ميلي متر بين پيچ ها فاصله مي اندازند تا به مقدار يك ميلي متر بين استخوان تيبيا فاصله بيفتد.(در اين بيمار روزي يك ميلي متر فاصله مي افتاد.در بيماران ديگر ممكن است اين فاصله متفاوت باشد.)

اين فاصله بين استخواني كم كم و به مرور زمان پر مي شود و باعث افزايش طول استخوان ساق پا مي شود.

ضمنا مدت درمان براي اين شخص حدود 7 ماه پيش بيني شده است.
پي نوشت:اين متد در سال 1950 توسط يك جراح روسي به نام اليزاروف ابداع شد.

نكاتي در مورد راديوگرافي از استخوان اسكافوئيد(Scaphoid)

شكستگي استخوان اسكافوئيد شايعترين شكستگي در مچ دست مي باشد و سهل انگاري در درمان به موقع آن مي تواند عواقب وخيمي را به دنبال داشته باشد.
از علائم شكستگي اسكافوئيد ،تورم و حساسيت به لمس در اطراف انگشت شست است.
راديوگرافي و نماي تخصصي براي بررسي اسكافوئيد PA مچ دست همراه با چرخش دست به سمت اُلنا (Ulnar Flexion) است.زاويه چرخش تيوب حدودا 20 درجه به سمت آرنج است.در اين نما شكستگي اسكافوئيد به وضوح ديده مي شود.
نكته1:ممكن است كه در راديوگرافي از اسكافوئيد بلافاصله پس از ضربه ديدن مچ دست،شكستگي مشاهده نشود و پس از چند روز در عكس مجدد ديده شود.
نكته2:جوش خوردگي اسكافوئيد به علت خون رساني ضعيف به اين استخوان ممكن است ماه ها طول بكشد.در صورتي كه جوش
خوردن ساير استخوان ها خيلي كمتر طول مي كشد.

يك عكس قديمي و جالب

پزشكي در حال فلوروسكوپي بيمار.

دستگاهي بسيار ساده و ابتدايي كه گيرنده تصوير خيلي شبيه قيف مي باشد!!!

آدم دلش ميسوزه براشون.طفلكي ها خبر ندارن چقدر اشعه ميخورن!
لامپ اشعه ايكس در جلوي شكم مرد ايستاده قرار دارد.

عكس در سال 1896 ميلادي گرفته شده است.

(Gout) نقرس‌

نقرس‌ عبارت‌ است‌ از حملات‌ مکرر التهابي‌ مفاصل‌ در اثر رسوب‌ بلورهاي‌ اسيد اوريک‌ در مفاصل‌، خصوصاً مفصل‌ انگشت‌ شست‌ پا. نقرس‌ همچنين‌ ممکن‌ است‌ آرنج‌، زانو، دست‌، پا، بازوها، يا شانه‌ را نيز درگير کند.

اين‌ بيماري‌ در بزرگسالان‌ و هر دو جنس‌ رخ‌ مي‌دهد اما در مردان‌ 20 برابر شايع‌تر از زنان‌ است‌.

علت‌ بيماري افزايش‌ غلظت‌ اسيداوريک‌ در خون‌ به‌ علت‌ افزايش‌ توليد اسيداوريک‌ يا کاهش‌ دفع‌ اسيداوريک‌ توسط‌ کليه‌ها است.

توصیه می شود همه مردان بالای ۳۰ سال و بخصوص بالای ۴۰ سال و زنان بالای ۵۰ سال حتما حداقل یک بار اسید اوریک خونشان را کنترل کنند.

در راديوگرافي از عضو درگير، استخوان به شكل (Punched out) يا منگنه  شده ديده مي شود كه البته لبه هاي استخوان بيشتر درگير هستند.                      

                             

                                       

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            

يكي از اولين دستگاه هاي راديوگرافي

پزشك يا همان راديوگراف محترم با كت شلوار پلوخوري در حال عكسبرداري از ساق پاي يك بيمار است.

به لامپ اشعه ايكس دقت كنيد:مثل لامپ هاي معمولي است كه اشعه ايكس را به همه طرف پخش مي كند.بيچاره آقاي دكتر كه كيلو كيلو اشعه ميخوره!

خودمونيم مريضاي اون موقع هم خوب راحت تر بودن، طرف چه راحت روي مبل لم داده!!!

يك نقاشي ماندگار

نقاشي اسكلت يك انسان كه در مقابل يك قبر ايستاده است.

اين نقاشي توسط "آندرياس وساليوس"(Andreas Vesalius) و در

سال 1543 ميلادي كشيده شده است.

وي يك آناتوميست بود كه تئوري هاي پزشكي جالينوس (به خصوص در زمينه آناتومي) را

زير سوال برد.

اين نقاشي منو ياد كتاب استخوان شناسي دكتر بهرام الهي ميندازه.

كتابي كه در عين سخت و فررار بودن مطالبش،شيرينه.

ابليك مهره هاي كمر "Lumbar Spine Oblique"

گرافي ابليك كمر براي بررسي بيماري spondylolysis و spondylolisthesis  (سر خوردگي مهره به سمت جلو)

استفاده مي شود و در20% از افرادي كه دچار spondylolysis هستند فقط از طريق راديوگرافي ابليك كمر

 تشخيص داده مي شوند.

ابليك كمر در دو حالت AP  و PA گرفته مي شود.

در حالت AP پوزيشن دادن سخت تر است ولي تا حدودي كيفيت عكس بهتر است.

در PA پوزيشن دادن هم براي بيمار و هم براي راديوگرافر راحت تر است.

در عكس ابليك كمر، تصويري به شكل سگ ديده مي شود كه به سگ اسكاتلندي(Scotty dog) مشهور است.

چشم سگ نشان دهنده پديكل مهره، پوزه سگ نشان دهنده زائده عرضي ، گوش سگ نشان دهنده زائده مفصلي فوقاني ،گردن سگ نشان دهنده قسمت بين مهره اي(Pars inter articularis) ،دست سگ نشان دهنده زائده مفصلي تحتاني و تنه سگ نشان دهنده لاميناي مهره است.

قسمتي كه در ابليك بيشتر از بقيه قسمت ها مد نظر است Pars interarticularis  (قسمت بين مفصلي)است.

نقص در قسمت بين مفصلي نشان دهنده بيماري Spondylolisthesis است.

 

در RPO و  LAO "قسمت بين مهره اي" سمت راست ديده مي شود و در LPO  و RAO "قسمت بين مهره اي" سمت چپ ديده مي شود.

مقدار ابليك شدن مهره هاي كمر بين 30 تا 45 درجه است.

نكته اول:تجربه نشان داده است كه اگر در حالت ابليك PA يا همان پرون  زاويه شانه ها در حد خيلي كمي پايين تر(كمتر) از زاويه  لگن قرار بگيرند عكس بهتر مي شود.

چگونگي ماركر گذاري در ابليك كمر:در حالت سوپاين بايد قسمتي را كه به تخت نزديك است و در حالت پرون قسمتي كه بالا مي آيد را ماركر گذاشت.

مركز اشعه در حالت پرون 5سانتي متر به سمت خارج از وسط مهره هاي كمر و در حالت سوپاين 5 سانتي متر به سمت مديال ASIS.

نكته دوم:از آنجايي كه اكثر موارد(مي شود گفت همه موارد) Spondylolisthesis در مهره هاي 3 تا 5 كمري(L3-L5) و S1رخ مي دهد بنابر اين ضروري نيست كه در عكس ابليك، همه مهره هاي كمر در عكس بيفتد.

حتي مي شود در يك فيلم 30*24 نيز فيلم ابليك كمر را گرفت.ضمن اينكه دوز دريافتي بيمار نيز كم مي شود.

براي بررسي سينوزيت "Leaning Tower" نماي

نماي "لينينگ تاور" (برج مايل-برج كج) يكي از نماهاي تكميلي براي بررسي سطح مايع-هوا در سينوس هاي صورت است.در اكثر  موارد نماي واترز و كالدول براي بررسي سينوس هاي صورت درخواست مي شود.خيلي مواقع عكس گرفته شده از لحاظ تكنيكي و پوزيشن مشكل دارد و در بعضي موارد استخوان هاي پتروس  روي نيمه تحتاني سينوس هاي ماگزيلاري تصوير مي شود.

سطح مايع در سينوس هاي عفوني به صورت خطي افقي است و ساختار بعضي از استخوان هاي صورت  نيز افقي است.اين ممكن است باعث اشتباه در تشخيص  شود.

براي حل چنين مشكلي نماي "لينينگ تاور" درخواست مي شود.

نماي "لينينگ تاور" بدين صورت است كه سر بيمار چند دقيقه به صورت مايل قرار مي گيرد و سپس عكسبرداري انجام مي شود.در چنين حالتي سطح مايع در سينوس ها به شكل يك خط افقي و ساير استخوان ها به صورت مايل ديده مي شوند.

امروزه ديگر نماي "لينينگ تاور" گرفته نمي شود زيرا CT-Scan جايگزين آن شده است. 

عكس راديولوژي جالب

راديوگرافي مربوط به يك خانم 60 ساله است كه در جواني به علت عفونت استخوان كف دست

(سومين متاكارپ)و براي جلوگيري از سرايت عفونت به استخوان هاي مجاور مجبور به برداشتن استخوان شده است.

اگر دقت شود انگشت وسط به سمت پروگزيمال  دست كشيده شده و در ظاهر انگشت وسط كوچكتر ديده ميشود.

عكس راديولوژي جوجه

يك جوجه 13 روزه (جنين) كه به روش خاصي رنگ آميزي و عكسبرداري شده است.

رنگ آبي نشان دهنده غضروف است.

رنگ قرمز هم نشان دهنده استخوان است.

بقيه اندام هاي اين جوجه نظير قلب و روده و ... با مواد خاص شيميايي حل شده اند تا فقط تصويري از

غضروف و استخوان داشته باشيم.

قسمت آبي رنگ گردن جوجه نيز غضروف ناي است.

دو موش!!!

در تصوير بالا عكس راديولوژي 2 موش را مي بينيم.

موش سمت راست نرمال و موش سمت چپ اصلاح نژاد شده(ترانس ژنيك) است.

موش ترانس ژنيك سمت چپ در ژن ( c-fos) دچار تغييرات ژنتيكي شده است.

ژن (c-fos) در موش ها به طور معمول فعال است ولي به شدت كنترل ميشود.

در موش ترانس ژنيك كنترل هاي روي اين ژن تغيير يافته و بنابراين اين ژن هميشه فعال است.

اين باعت ساخته شدن تومورهاي استخواني در بدن اين موش ميشود

 كه به طور معمولدر لگن و اندام هاي تحتاني موش ديده ميشود.

در شكل تومورها به رنگ آبي ديده ميشود.

عكس راديولوژي جالب

گرافی مربوط به یک پسر 15 ساله است که در 2 سالگی دستش درون چرخ گوشت رفته و

انگشتان خود را از دست داده است.

شروع درمان از 6 ماه قبل یعنی از 14 سالگی بوده است.

این فیکسرهای کششی باعث می شود که انگشتان فرد کشیده شود و همراه آن استخوان نیز کشیده

شود و اگر نتیجه بخش بود روی آن جراحی ترمیمی انجام می شود.

این عکس را همین امروز گرفتم

 

چاپ عکس و پوستر روی فیلم رادیوگرافی

یادمه ترم 3 بودیم که افتاده بودیم توی خط چاپ پوستر روی فیلم رادیولوژی.

از پوستر منظره و خواننده بگیر تا هنرمندایی مثل خودمون!!!

اتفاقا هنوزم اونا رو دارم.

البته ناگفته نمونه که با این کارمون خیلی تابلو شده بودیم    :)

اما روش کار:

اول توی تاریک خونه درب کاست رو باز می کنیم.بعد یه پوستر و یه فیلم اکسپوز نشده توی کاست میزاریم.

کاست رو با شرایط پایین اکسپوز می کنیم و فیلم رو ظاهر می کنیم.

حالا ما یه نگاتیو از پوستر داریم.

در مرحله بعد دوباره توی تاریک خونه میریم و اینبار فیلم نگاتیو شده رو روی یه فیلم اکسپوز نشده میذاریم.

حالا در حالی که درب کاست باز هست نور لامپ (مثلا مهتابی) رو به میزان خیلی کم بهش می تابونیم یا اینکه در تاریک خونه

رو خیلی زود باز و بسته میکنیم تا بهش نور بخوره.شاید اولش خراب بشه ولی قلقش میاد دستتون.

در مرحله آخر فیلم رو ظاهر می کنیم.

به همین راحتی پوستر ما آماده شد.

فقط یادتون باشه خیلی فیلم حروم نکنید!!!